Kimler için: Oyuncular ve aileleri, kulüp yöneticileri, hukukçu adayları.
Futbolcu sözleşmeleri, transfer dönemleri, asgari ücret koşulları, küçüklerin korunması ve uyuşmazlık usulleri TFF ve FIFA düzenlemelerine tabidir ve düzenli olarak güncellenir.
Bir profesyonel futbolcu sözleşmesinde bakılacak asgari başlıklar:
Süre. Ne kadar? Uzatma opsiyonu kimde — kulüpte mi, oyuncuda mı? (Tek taraflı uzatma opsiyonları tartışmalıdır.)
Ücret yapısı. Sabit maaş + primler. Primlerin koşulları ölçülebilir mi? "Yönetim takdiriyle" ifadesi bir prim değildir.
Serbest kalma bedeli. Varsa tutarı ve koşulları.
Sakatlık durumu. Uzun süreli sakatlıkta ücret ne olur? Bu madde çok kritiktir ve sık ihmal edilir.
Fesih koşulları. Hangi durumlarda kim feshedebilir?
İmaj hakları. Kime ait?
18 yaş altı oyuncular için özel koruma kuralları vardır ve bunlar tesadüfen konmamıştır.
Temel ilkeler: Küçük oyuncuyla yapılan her işlemde veli onayı gerekir. Uluslararası transferlerde FIFA'nın küçüklere ilişkin özel kısıtları vardır — bunlar çocuk ticaretini engellemek için kurulmuştur.
Pratik kural: 18 yaş altı bir oyuncuyla, velisi olmadan iş konuşmak başlı başına bir uyarı işaretidir. Meşru hiçbir profesyonel bunu yapmaz.
Aileler için: Hiçbir kâğıda, bağımsız bir hukukçu okumadan imza atmayın. Bir hukukçunun bir saatlik ücreti, kötü bir sözleşmenin maliyetinin yanında hiçbir şeydir.
Futbol uyuşmazlıkları genellikle genel mahkemeye değil, futbolun kendi tahkim/uyuşmazlık organlarına gider (ulusal düzeyde TFF'nin ilgili kurulları, uluslararası düzeyde FIFA ve CAS).
Bu, süreci hızlandırır ama usul kurallarını bilmeyi zorunlu kılar. Süre kaçırmak, hakkı kaybettirir.
Bir rehberi, yazdıkları kadar yazmadıkları da tanımlar. İşte bu sayfanın sınırları:
Bu rehberin kapsadığı her konu, kendi cevabıyla birlikte aşağıda. Her başlık açılır ve ilk adım, şartlar, yol haritası, hatalar ve riskleri içerir.
Uluslararası transferlerde bonservisin bir kısmı, oyuncuyu 12-23 yaş arasında yetiştiren kulüplere dağıtılır. Amaç: küçük kulüplerin yetiştirme emeğini korumak.
Hatalar: bu kalemi transfer maliyetine katmamak · alacaklı kulüp olarak talep etmeyi unutmak (otomatik gelmeyebilir) · yurt içi transferle uluslararası transferi karıştırmak.
Kulüp için: alıcıysanız bir maliyet, yetiştiren kulüpseniz bir gelirdir. Oranlar ve usul FIFA düzenlemelerine tabidir ve değişebilir — resmî kaynağa bakın.
Disiplin yaptırımları: para cezası, seyircisiz maç, saha kapatma, puan silme, küme düşürme, oyuncu/görevli men cezası. Karar mercii TFF'nin ilgili disiplin kurullarıdır.
Hatalar: tribün tezahüratının kulübe ceza getirdiğini bilmemek · savunma süresini kaçırmak · itiraz usulünü bilmemek.
Risk: taraftar davranışı doğrudan kulübe maliyet çıkarır (seyircisiz maç = maç günü geliri sıfır). Usul süreleri kısadır ve süre kaçırmak hak kaybettirir.
Bakılacak asgari başlıklar: süre ve uzatma opsiyonu (kimde?), ücret yapısı (sabit + ölçülebilir primler), serbest kalma bedeli, sakatlık durumu (en kritik ve en sık ihmal edilen madde), fesih koşulları, imaj hakları.
Hatalar: okumadan imzalamak · sakatlık maddesini atlamak · 'yönetim takdiri' primlerini prim sanmak · hukukçu ücretinden kaçınmak (en pahalı tasarruf) · tek taraflı uzatma opsiyonunu kabul etmek.
Risk: kötü bir sözleşme kariyeri yıllarca bağlar. Bir spor hukukçusunun bir saatlik ücreti, bunun yanında hiçbir şeydir. 18 yaş altındaysanız veli + bağımsız hukukçu olmadan imza yok.
Kulüpler taraftar (biletleme, CRM) ve oyuncu (sağlık, performans) verisi işler. Her ikisi de kişisel veri mevzuatına tabidir. Sağlık verisi özel nitelikli veridir ve daha sıkı korunur.
Hatalar: aydınlatma metni ve açık rıza olmadan veri toplamak · performans/sağlık verisini üçüncü taraflarla paylaşmak · veri saklama süresini belirlememek · yurt dışı aktarımı düzenlememek.
Risk: idari para cezaları ve itibar kaybı. Yazılım satıcıları için: KVKK uyumu bir satış argümanıdır — kulüpler bunu sorar.
Oyuncunun adı, görüntüsü ve kişisel markasının ticari kullanım hakkı. Kulüp genellikle takım bağlamındaki kullanım hakkını alır; oyuncunun bireysel sponsorlukları ayrı kalır.
Hatalar: imaj haklarını sözleşmede hiç düzenlememek (sonra ihtilaf çıkar) · kulübe sınırsız hak vermek · bireysel sponsorluk kısıtlarını okumamak.
Risk: yanlış düzenlenmiş imaj hakkı, oyuncunun kişisel gelirini engelleyebilir veya kulübün ticari planını sabote edebilir. Vergi boyutu da vardır — hukukçu ve mali müşavirle çalışın.
18 yaş altı oyuncuların uluslararası transferi FIFA tarafından ciddi biçimde kısıtlanmıştır. Amaç çocuk ticaretini engellemektir. Sınırlı istisnalar dışında yasaktır.
En tehlikeli hata: 'Avrupa'ya götürelim' vaadine kanmak. Bu, genç futbolcu ailelerini hedefleyen en yaygın dolandırıcılık senaryosudur. Ciddi uluslararası transferler kulüpler arası resmî bir süreçtir.
Risk: kural dışı transfer girişimi hem oyuncuya hem kulübe ağır yaptırım getirir. 18 yaş altı oyuncuyla velisi olmadan iş konuşmak başlı başına bir uyarı işaretidir. Kurallar FIFA'ya tabidir ve değişir.
Sözleşmede belirtilen bir bedeli ödeyen kulübün, oyuncuyu mevcut kulübün rızası olmadan transfer edebilmesini sağlayan madde. Oyuncu için bir çıkış garantisi, kulüp için bir tavandır.
Hatalar: bedeli piyasa değerinin çok altında belirlemek (kulüp kaybeder) · çok yüksek belirlemek (oyuncu kabul etmez) · koşullarını (hangi ligler, hangi dönem) yazmamak.
Kulüp açısından risk: iyi performans gösteren oyuncuyu düşük bedelle kaybetmek. Oyuncu açısından fırsat: kariyer kontrolü. Bedelin koşulları (yalnızca yurt dışı? yalnızca yaz dönemi?) pazarlığın asıl konusudur.
Genç bir oyuncu ilk profesyonel sözleşmesini imzaladığında veya 23 yaşına kadar transfer olduğunda, onu yetiştiren kulüplere ödenen tazminat. Altyapıya yatırımı korumak için vardır.
Hatalar: altyapıyı sadece masraf sanmak (yetiştirme tazminatı ve dayanışma payı bir gelir modelidir) · oyuncunun geçmiş kulüp kayıtlarını tutmamak · talep süresini kaçırmak.
Türkiye'de birçok kulüp için altyapı, en güvenilir gelir modelidir. Tutar ve usul FIFA/TFF düzenlemelerine tabidir ve değişir.
Koruma iki cephede olur: istismardan koruma (sahte menajer/scout, uygunsuz temas, veli devre dışı bırakma girişimleri) ve sömürüden koruma (haksız sözleşme, uluslararası transfer istismarı).
Hatalar: çocuğu yalnız görüşmeye göndermek · sözleşmesiz ödeme yapmak · kulübün koruma politikasını sormamak · çocuğa 'bir yetişkin seninle iş konuşursa bana söyle' demeyi öğretmemek.
Risk: bu alandaki istismar gerçektir ve yaygındır. Önlem: veli onayı olmadan hiçbir görüşme, bağımsız hukukçu olmadan hiçbir imza, doğrulanmadan hiçbir ödeme.
Futbolla ilgili herkes (oyuncu, antrenör, hakem, kulüp görevlisi) için kendi maçlarına ve genellikle futbola bahis oynamak yasaktır. Şike ve teşvik primi ağır yaptırımlara tabidir.
Hatalar: 'sadece kendi maçım değilse sorun yok' sanmak (kapsam genellikle daha geniştir) · iç bilgi paylaşmak (sakatlık, kadro) — bu da ihlaldir · bahis reklamı almak.
Risk: yaptırımlar men cezasına ve cezai sorumluluğa kadar gider. Kariyer biter. EkoFutbol hiçbir sayfasında bahis içeriği yayınlamaz. Kurallar TFF/FIFA düzenlemelerine tabidir.
Bu rehber 40 soruyu kapsar. Öne çıkanlar: